Oczywiście mowa tu o osobach, które są zatrudnione na podstawie umów o pracę – na czas nieokreślony bądź określony. Zasada ta nie dotyczy osób zatrudnionych w oparciu o umowę o dzieło czy umowę zlecenie.

 

Aby zrozumieć istotę udzielania dnia wolnego za święto, które przypada w sobotę, trzeba sięgnąć do pojęcia okresu rozliczeniowego. Jest to przedział czasu, na który planuje się i po upływie którego rozliczana jest praca każdego pracownika. Okresy rozliczeniowe ujmowane są w tygodniach lub miesiącach. Ich długość powinna być zapisana w regulaminie pracy danej firmy. Na koniec każdego okresu rozliczeniowego wypłaca się nadgodziny. W trakcie takiego czasu może właśnie wypaść w sobotę święto, będące dniem wolnym od pracy.

 

Ale dlaczego za ten dzień pracownik może wziąć dzień wolny? Art. 130 § 2 Kodeksu Pracy mówi, że każde święto występujące w okresie rozliczeniowym i przypadające w innym dniu niż niedziela obniża wymiar czasu pracy o 8 godzin. Wątpliwości w tej materii rozwiał Sąd Najwyższy, który uchwałą z 14 listopada 2001 roku przyznał, że pracownikowi należy się dzień wolny za święto przypadające w sobotę.

 

No, chyba że ktoś pracuje od wtorku do soboty – wówczas w sobotę nie przychodzi do pracy i nie musi odbierać dnia wolnego.

 

 

Pojawia się kolejne pytanie: kiedy pracownik może wziąć dzień wolny od pracy za 15 sierpnia. Odbiór tego dnia powinien nastąpić w okresie rozliczeniowym, w którym to święto wystąpiło. W większości firm w Polsce obowiązuje maksymalnie czteromiesięczny okres rozliczeniowy (poza rolnictwem i ochroną mienia i osób). Załóżmy, że firma XYZ ma miesięczny okres rozliczeniowy. W takiej sytuacji święto przypadające 15 sierpnia powinno zostać oddane do końca tego miesiąca.

 

W rzeczywistości wszystko zależy od dobrej woli pracodawcy. Pracodawca nie musi ustalać z personelem terminu odbioru dnia wolnego – wystarczy, że poinformuje o nim pracowników w sposób przyjęty w zakładzie, np. wysyłając e-maila do wszystkich podwładnych. Nie można przy tym oddać tego dnia poprzez obniżenie wymiaru godzin pracy w inne dni – nie można zażądać, aby – powiedzmy – przez cztery dni pracownicy wychodzili z pracy dwie godziny wcześniej.

 

Odbiór dnia wolnego za święto przypadające w sobotę można wygodnie zorganizować. Niektóre firmy ustaliły, że wszyscy pracownicy odbierali 15 sierpnia w piątek po Bożym Ciele. Oczywiście o wiele trudniej jest osiągnąć porozumienie w tej sprawie w przedsiębiorstwach, które spore przychody odnotowują właśnie w przedłużające się weekendy – na przykład w gastronomii i hotelarstwie.

 

 

Trzeba przy tym pamiętać, aby nie spóźnić się z udzieleniem pracownikowi dnia wolnego. Przykład: Firma ABC ma trzymiesięczny okres rozliczeniowy. W takiej sytuacji nie może zażądać, aby pracownicy odebrali dzień wolny za 15 sierpnia – powiedzmy – w grudniu. No, chyba że po wejściu w życie ustawy o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego, co nastąpi już za kilka dni. Ustawa ta bowiem pozwala na wydłużenie okresu rozliczeniowego do 12 miesięcy.

 

Ale taka zmiana w regulaminie pracy wymaga spełnienia określonych warunków. Długie okresy rozliczeniowe będą mogły wprowadzać firmy, które uzasadnią to przyczynami obiektywnymi, technologicznymi lub dotyczącymi organizacji czasu pracy. Jak podaje Gazeta Prawna, można taką zmianę uzasadnić sezonowym zapotrzebowaniem na określone produkty lub usługi, wytwarzane przez firmę, znacznymi wahaniami koniunktury na rynku lub korzystaniem z technologii o zmiennej wydajności.

 

Uwaga! Wydłużenie okresu rozliczeniowego musi nastąpić za zgodą pracowników. Sprawę trzeba uregulować albo w układzie zbiorowym pracy, albo poprzez porozumienie ze związkami zawodowymi. Gdy w firmie nie ma układu zbiorowego ani związków zawodowych, takie porozumienie trzeba zawrzeć z przedstawicielami pracowników, a następnie kopię dokumentu przedstawić właściwemu okręgowemu inspektorowi pracy w ciągu trzech dni roboczych od daty zawarcia porozumienia.